W zasadzie, ciężko powiedzieć, o czym ta pozycja traktuje. Niewątpliwie jest rodzajem autobiografii, dającej pewne pojęcie o drodze i rozwoju kariery modnego obecnie amerykańskiego architekta z polskimi i żydowskimi korzeniami.

Jest również zapisem przemyśleń, które Libeskind próbuje strukturalizować do formy pewnych małych teorii, ale próby te nie są niestety udane, w wyniku czego powstaje wyłącznie pojęciowy chaos.

W następnej kolejności, jest całkiem interesującym obrazem mechanizmów rządzących procesami funkcjonowania architektów na niezwykle konkurencyjnym i skomercjalizowanym rynku amerykańskim oraz ultrabiurokratycznym i upolitycznionym – niemieckim. I prawdopodobnie ta warstwa „Przełomu…“ jest najciekawsza.

Jest w tej książce coś osobliwego, co przypomina architekturę Libeskinda – pisana z niewątpliwym zaangażowaniem, a nawet pasją, jest jednocześnie chaotyczna, krzykliwa, poszarpana, nielinearna i – momentami – również niezwykle pretensjonalna.
Natrafiamy bowiem na poetyckie kwiatki w stylu: „Wszystko, co pamiętamy, jest oświetlone. Reszta pozostaje w ciemnościach. Przeszłość zanika w ciemności, a przyszłość jest nieznana. Jedyne, co widzimy, to gwiazdy.“
Przyznam, że po przeczytaniu tych linijek na moment opuściła mnie odwaga.

Jednocześnie w wielu miejscach pojawiają się twierdzenia, z którymi po prostu nie sposób się zgodzić, nawet zakładając, że są wyłącznie subiektywnym odczuwaniem, przeczą bowiem całkowicie zdrowemu rozsądkowi i ludzkiemu doświadczeniu. To razi, ponieważ o ile autor w wielu kwestiach nie ma wątpliwości, czytelnik zaczyna mieć ich mnóstwo.

Nie jest jednak tak do końca źle. Przywołując w poprzednim akapicie określenie „coś osobliwego“, mam na myśli również własną reakcję po zakończeniu lektury. Zżymając się na samouwielbienie Libeskinda (ten motyw zaczyna się już na trzeciej stronie wyznaniem: „byłem swojego rodzaju cudownym dzieckiem“), irytując płyciznami intelektualnymi oraz poziomem literackim (to może być kwestia przekładu), nie mogę powiedzieć, żebym dla autora nie czuł swego rodzaju sympatii, czego nie da się w tym przypadku logicznie wyjaśnić.

Tłumaczenia koncepcji projektowych, które prezentuje nam Libeskind, pełne naiwnej symboliki, mogą naprawdę przygnębić wyrobionego intelektualnie odbiorcę, jednak czytając je ma się poczucie, że gdzieś za tym wszystkim stoi prawdziwa pasja – która od czasu do czasu pozwala autorowi osiągnąć bardzo dobry efekt. Oczywistym też staje się czemu Libeskind najlepiej spisuje się w projektach miejsc pamięci, muzeów i tym podobnych. To rodzaj twórcy, który koniecznie chce nam, odbiorcom jego budynków, opowiadać historie. Dramaturgia jest jednym z obowiązkowych składników jego architektury. I jakkolwiek mam wrażenie, że w większości przypadków prowadzi go na manowce, to trzeba też przyznać, że Muzeum Żydowskie w Berlinie jest przykładem, kiedy metoda architektury ‚fizjologicznej‘ – tworzonej tak, by działała również pozawzrokowo – sprawdziła się bardzo dobrze.

Najciekawsze, o czym wspominałem na początku, są rozdziały poświęcone podjazdowym walkom o poszczególne projekty toczonym w środowisku architektów, polityków, deweloperów jak również dziennikarzy i mediów – dotyczy to przede wszsytkim WTC oraz muzeum w Berlinie. Wyłaniający się z tych opisów obraz pozwala nam docenić niewątpliwy talent Libeskinda w kreowaniu zarówno swojego wizerunku – jak i samych zdarzeń. Tu z całą mocą należy stwierdzić, że jest to umiejętność na obecne czasy bezcenna.

W całości książki rażą sztucznie dodane (widać w tym starania dewelopera Złotej 44) odniesienia do Polski. Sprawiają wrażenie dopisanych specjalnie na potrzeby polskiego wydania – nie do końca wiem po co. Śmieszą z kolei błędy rzeczowe, wśród których do najzabawniejszych należy przywołany w tytule tej recenzji karp: „W Łodzi, mieście oddalonym od morza, karp zawsze stanowił wielki rarytas…“
Mam niestety wrażenie, że całość działalności artystycznej Daniela Libeskinda mogłaby zostać wpisana w to jedno zdanie. Ryba. Morze. Niby wszystko OK…

Wojciech Jagiełło

Libeskind Daniel, “Przełom: Przygody w życiu i architekturze”, Tłum. z ang. M. Zawadka, s. 228, WNT, 2008.

Polecamy również recenzję książki Daniela Liebeskinda “Przełom: przygody w życiu i architekturze” opublikowaną w naszym serwisie.

Inny projekt – ukończony w 2006 roku Lotus House – może naprawdę zadziwić lekkością konstrukcji, pokorą względem otaczającej natury oraz prawdziwie japońskim, graficznym czarem.

Strona biura architektonicznego Kengo Kuma Associates jest, co w zasadzie jest normą w przypadku serwisów z domeny .jp – minimalistyczna. W wydaniu internetowym oznacza to białe tło, bladoszare drobne teksty oraz mało obrazków. Co dziwne, w Japonii im się to nie nudzi.

Mimo pozornie ubogiej treści, jest parę szczegółów, na które warto zwrocić uwagę. Do wybranych projektów Kuma publikuje rysunki techniczne, szkice oraz dość osobiste opisy założeń projektowych. Zresztą – sama lista ‚selected works‘ architekta jest ciekawostką.

Tym bardziej radosnym staje się fakt, że w tegorocznym zestawieniu, okrojonym przez Wallpaper do zaledwie 50-ciu pracowni, wyróżniono już dwa polskie zespoły – Mobius Architekci z Krakowa oraz Front Architects z Poznania. Jakby nie było – wzrost mamy czterokrotny.

Dostrzeżenie i ocenienie w pozytywnym kontekście przez tak wpływowy magazyn, jakim jest Wallpaper, polskich pracowni bardzo cieszy (z podkreśleniem na bardzo), ponieważ jeszcze w 2000 roku magazyn nabijał się z projektu polskiej ambasady w Berlinie autorstwa Marka Budzyńskiego („…designed by Warsaw architects, the new embassy looks like a mutant combo of the Hotel Adlon and a post-modern nightmare…“) w dość niewybredny sposób.

SingleHauz autorstwa Front Architects.

Projekty pracowni Mobius Architekci.

Trzeba jednak zauważyć, że dobrze oceniana i umieszczana w rankingach architektura, autorstwa Koniecznego, Front-ów czy Mobiusa, jest praktycznie wyłącznie efektem pracy w małej skali. We wszystkich trzech przypadkach są to biura specjalizujące się – jak dotąd – w projektowaniu domów jednorodzinnych. Jest to na razie efekt zarówno młodego wieku projektantów, jak i odwagi inwestorów, znacznie większej w przypadku indywidualnych niż instytucjonalnych.
Miejmy jednak nadzieję, że rozgłos, który towarzyszy pubikacji w prestiżowym magazynie wpłynie pozytywnie na dalszy rozwój tych pracowni i pozwoli im na zdobywanie zleceń na obiekty znacznie bardziej skomplikowane – zarowno w kraju, jak i na rynku międzynarodowym.

Bądź co bądź, tak dobra ocena ze strony Wallpapera wiąże się przede wszystkim z potencjałem intelektualnym, zawartym w projektach Origami House Mobiusa czy sławnym już SingleHauz grupy Front Architects, który jako swoisty, niezwykle błyskotliwy manifest, stał się znakiem rozpoznawczym poznańskiej pracowni.

Ze swojej strony – trzymamy kciuki za młodych polskich projektantow i mamy nadzieję, że w kolejnym zestawieniu Wallpaper‘a napotkamy kolejne polskie pracownie.

Tekst: Wojciech Jagiełło

http://www.frontarchitects.pl
http://www.mobiusarchitekci.pl

Na stronie będziemy mogli zobaczyć sporą ilość znacznie mniej znanych, a równie interesujących projektów zlokalizowanych przede wszsytkim w rejonie południowo – wschodniej Azji oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich.
Miasta, w ktorych ulokowane są zagraniczne biura firmy, zakreślają obecną mapę centrum światowego biznesu architektonicznego – to Pekin, Szanghaj, Hanoi i Abu Dhabi.
Jestem ciekaw, czy kiedykolwiek polskie biuro otworzy swoje przedstawicielstwo w tym rejonie świata?

Na stronie internetowej (swoją drogą gustownej), można znaleźć sporo materiałów dotyczących zrealizowanych bądź niezrealizowanych projektów. Na szczególną uwagę zasługują wnętrza projektowane przez Tamizo – wyróżniające się dużej klasy elegancją.

Architekci tworzący grupę sami twierdzą, że starają się podążać za dewizą Miesa van der Rohe „Less is More“. I jakkolwiek odnoszę wrażenie, że stosują ją jeszcze momentami w dość naiwny sposób, to mam jednocześnie pewność, że całościowo pracownia ta stanie się ciekawym punktem na architektonicznej mapie Polski.

Poniżej kilka przykładów projektów autorstwa Tamizo.

Tekst: Wojciech Jagiełło

Na stronie zobaczymy obszerne (i aktualne) portfolio projektów, opis historii firmy, jej klientów i nagród, a także spis publikacji prasowych o dotychczasowych realizacjach.

Kariera firmy oraz jej twórcy i założyciela niewątpliwie może być inspirująca. Stefan Kuryłowicz, poza zbudowaniem silnej, rozpoznawalnej marki na rynku arcitektonicznym, może się również czuć człowiekiem spełnionym pod względem kariery naukowej – jest wykładowcą i profesorem warszawskiego Wydziału Architektury PW.

Podsumowując – jedno z miejsc, które należy odwiedzić.

Jeden z klasyków architektury dwudziestowiecznej, Oscar Niemeyer, 15-go grudnia 2007 roku obchodzi swoje setne urodziny. Z tej okazji przypominamy w skrócie jego sylwetkę i najważniejsze projekty, choć jest to jeden spośród tych projektantów, o których można przeczytać we wszystkich encyklopediach i wydawnictwach historycznych dotyczących architektury.

Oskar Niemeyer wywodzi się z rodziny o korzeniach niemieckich. Dorastał w Rio de Janeiro, jak sam mówi, w środowisku dość beztroskim i artystycznym. Od wczesnych lat młodości jego najlepszymi przyjaciółkami były zawsze kobiety, które szczerze uwielbiał za za zmysłowość i naturalną empatię.
Być może stąd wzięło się jego umiłowanie do miękkich, zakrzywionych lini, które oznaczają dla niego nieskrępowane piękno, wolność i właśnie zmysłowość. Jak mówi, jego pierwsze inspiracje związane z tego typu rysunkiem związane są z barokowymi kościołami, w których wdzięk łączy się z logiką.

Niemeyer w 1934 roku ukończył studia w Narodowej Akademii Sztuk Pięknych w Rio de Janeiro. Po studiach podjął wolontariat w pracowni znanego wówczas architekta Lúcio Costy, określanego prekursorem nowoczesnej architektury brazylijskiej, poźniejszego przyjaciela i mentora Niemeyera. W 1936 roku Lúcio Costa otrzymał zlecenie na projekt nowego zespołu gmachów ministerstwa oświaty i zdrowia w Rio, w którym Niemeyer uczestniczył, a w 1939 roku przejął jego kierownictwo. Projekt ten umożliwił Niemeyerowi poznanie oraz czynną współpracę ze sławnym już wówczas Le Corbusierem, który był konsultantem projektu. Niemeyer, jak zresztą większość ówczesnych architektów, znalazł się pod silnym wpływem koncepcji Le Corbusiera, umiał jednak w krotkim czasie odnaleźć własną drogę i stworzyć osobisty, indywidualny styl, osadzając modernizm w miejscowym klimacie kulturowym, którego korzenie oparte były na dominującym w przeszłości baroku – stąd umiłowanie do rzeźbiarskich, ekspresyjnych form.

W 1939 roku wraz z Lucio Costą zaprojektował brazylijski pawilon na wystawę światową w Nowym Jorku, natomiast już samodzilnie, w latach 1942-43 stworzył zespół czterech budowli w Pampulha – Belo Horizonte. Były to kasyno, klub, restauracja i kościół św. Franciszka. Zespół ten uważany jest za pierwszy przykład indywidualnego stylu Niemeyera.

W 1945 wstąpił do Brazylijskiej Partii Komunistycznej, której członkiem pozostaje do dziś. Poglądy polityczne Niemeyera – zaangażowanego komunisty – mają duży wpływ na jego twórczość, lecz były również powodem poważnych perturbacji w życiu architekta. Po przejęciu w 1964 władzy w Brazylii przez juntę zakazano mu wykonywania zawodu, a w 1966 zmuszono do opuszczenia kraju.

W latach 1947-1953 Niemeyer był delegatem do zespołu konsultantów projektu kwatery głównej ONZ. Początkowo zaaprobowano projekt urbanistyczny zasugerowany przez Niemeyera później jednak ugięto się pod presją zwolenników Le Corbusiera. Kompromisowy projekt opracowany przez architektów Bodianskiego i Weissmanna włączał elementy koncepcji Le Corbusiera w projekt Niemeyera i cieszył się poparciem obu architektów. Ostatecznie zlecenie rozwinięcia koncepcji w projekt zespołu gmachów otrzymali Amerykanie Harrison i Abramovitz. Le Corbusier i Niemeyer zostali wyłączeni z dalszych prac, a Niemeyer, jako członek partii komunistycznej nie otrzymał zezwolenia na wjazd do USA.

W 1956 roku Niemeyer otrzymał zlecenie zaprojektowanie nowej stolicy Brazylii – miasta Brasilia. Plan urbanistyczny miasta wykonał jego przyjaciel, dawny pracodawca, Lúcio Costa, natomiast Niemeyer skupił się na zaprojektowaniu głównych budynków rządowych. Do tej pory są to najsłynniejsze z jego projektów: hotel i pałac prezydencki, gmach sądów, plac Trzech Sił oraz katedra.
W 1987 Brasília została przez UNESCO wprowadzona na listę dziedzictwa ludzkości.

Niemeyer, mimo podeszłego wieku wciąż jest czynnym architektem. Wśród jego współczesnych projektów są m.in.: Caminho Niemeyer (Centrum kluturalne w Niteroi, 2005) Czy Muzeum Sztuki Współczesnej, 1996 – rownież w Niteroi.

Niemeyer jest laureatem wielu nagród, m.in. Leninowskiej Nagrody Pokoju (Związek Radziecki, 1963), złotego medalu American Institute of Architects (Stany Zjednoczone, 1970), Legii Honorowej (Francja, 1979), Orderu św. Grzegorza Wielkiego (Watykan, 1990) czy Praemium Imperiale (Japonia, 2004). Jest również laureatem nagrody Pritzkera (1988).

Wojciech Jagiełło

W efekcie tego specyficznego zamówienia powstał obiekt szczególny, pełen zaskakujących rozwiązań zarowno formalnych jak i technologicznych. I o tym wszystkim opowiada film dwojga dokumentalistów – Ila Beka oraz Louise Lemoine.

Para filmowców, mająca już na koncie dwa inne filmy o architekturze współczesnej (o Richardzie Meierze oraz Herzogu & de Meuronie) przyjrzała się nie tyle oryginalnej konstrukcji budowli, co jego równie interesującej koncepcji funkcjonowania.

Przewodnikiem po codziennym życiu stała się gosposia właścicieli, za którą twórcy filmu podążali z kamerą przez kolejne dni, odkrywając uroki „życia w ikonie“.

Film można zamówić na stronie należącej do reżyserów. Jest na niej również trailer – równie specyficzny jak dom.